ه - اگر احساس مزهء دودى يا ترش‌مزگى نيست . و - اگر سكسكه نيست . ز - اگر معده بعد از خوراك نمىپرد و كشيده نمىشود . ح - اگر خوراك بيش از حدّ معمولى و طبيعى در معده ماندگار نمىباشد و درست به هنگام ، نه قبلا و نه بعدا ، چنان‌كه بايسته است بيرون مىآيد . ط - اگر خواب دارندهء معده بر مرام است و زود از خواب بيدار مىشود . ى - اگر بعد از خوراك چشم آماس نمىكند . يا - اگر سرگرانى روىآور نيست . يب - اگر مدفوع به آسانى بيرون مىآيد . يج - اگر قبل از مدفوع گذاشتن ، قسمت پايينى شكم كمى باد مىكند ، كه اين كم باد كردن قسمت پايينى شكم در وقت اجابت طبيعت بطور مناسب ، دليل بر آن است كه معده به خوبى و به‌طور احسن خوراك را در خود پيچيده و خوب خوراك را دربرگرفته است . هضمى كه در اين شرايط صورت مىپذيرد هضم خوب است و خللى در كار معده نسبت به هضم كردن نيست ؛ در غير اين صورت و به‌ويژه اگر بعد از وارد شدن خوراك به معده ، قرقر شكم و آروغ شروع كرد ، يا خوراك داخل معده بيش از اندازهء لازم در معده گير كرد و بيرون نيامد ، يا زودتر از هنگام بيرون آمدن طبيعى از معده ، بيرون آمد ، دليل بر خوب هضم نشدن خوراك وارد به معده است و خللى در كار هضم پديد آمده است . اگر هضم به هيچ وجه صورت نمىپذيرد ، يا به‌طور ناقص صورت مىپذيرد و خوراك قبل از پخته شدن لازم وقتى كه هنوز كال است بيرون مىآيد ، بدان كه حتما مادهء خلط صفرايى در اين خلل دست به كار نيست زيرا : اگر خلط صفرايى در معده باشد خوراك را در معده به تباهى مىكشاند . اگر مادهء خلط سودايى در معده هست و خرابكارى مىكند ، شايد هم از هضم شدن خوراك جلوگيرى كند و هم خوراك را در معده تباه گرداند . اگر مادهء خلط بلغمى در معده باشد ، باز خوراك را به سوى تباهى گرايش مىدهد . اين را هم بدان ! كه اگر در معده نه ورم هست و نه قرحه ، خوراك توى معده هم فاسد نشده است ، اما هضم كردن بر مرام نيست ؛ سبب اين خلل در كار هضم سوء مزاج است و سوء مزاج كذايى در درجهء اول سوء مزاج سرد و در درجهء دوم سوء مزاج رطوبتى و در درجهء سوم سوء مزاج گرم و بعد از همه احتمال مىرود كه سوء مزاج خشك معده باشد . 8 - احساس درد و آزار در معده : اگر درد احساس شده در معده كشيده شد ( انتشار يافت ) دليل آن است كه باد در معده سبب آزار شده است . اگر درد سنگين بود و بر معده سنگينى مىكرد ، دليل بر پر شدن زياد از اندازهء معده از خوراك است . اگر درد گزنده است نشانى از خلطهاى چهارگانه دارد كه عبارتند از خلط ترش‌مزه ( ترشيده ) ، خلط تندمزه ، خلط متعفن و گنديده و خلط